Tajemnice rytuałów rzymskiej Brytanii

W rzymskiej Brytanii, jednym z najbardziej fascynujących regionów archeologicznych, co chwila odkrywa się ślady niezwykłych obrzędów i wierzeń. Odkrycie w kamieniołomie w Surrey w Anglii stanowi jedno z najciekawszych świadectw dawnych rytuałów związanych z płodnością. W 13-metrowym wapiennym szybie archeolodzy odnaleźli artefakt, który wywołał poruszenie w świecie nauki – pomalowaną na czerwoną ochrę kość prącia psa. Ten unikalny przedmiot, jak sugerują badacze, mógł być wykorzystywany w obrzędach związanych z płodnością.

Wykopaliska w kamieniołomie w Surrey

Stanowisko w dzielnicy Ewell w hrabstwie Surrey zostało odkryte w 2015 roku. W ramach badań archeologicznych ujawniono nie tylko szczątki ludzkie i zwierzęce, ale także bogactwo dowodów na praktyki rytualne. Szyb wypełniony został w stosunkowo krótkim czasie – w ciągu około 50 lat. Znaleziono tam ponad 300 zwierząt, w tym konie, krowy, owce, świnie i psy, a także rozczłonkowane ludzkie szkielety. Wiele z tych szczątków nosi ślady celowego ułożenia, co sugeruje wotywne znaczenie szybu.

Psy odnalezione w szybkie nie były typowymi dla tamtej epoki rasami myśliwskimi czy pasterskimi. Były to raczej niewielkie osobniki przypominające współczesne teriery lub corgi. Wśród znalezisk najbardziej wyróżnia się jednak pomalowana kość penisa psa, zwana baculum, co czyni ją unikalnym obiektem w skali światowej archeologii.

Symbolika i rytuały

Czerwona ochra, użyta do pomalowania artefaktu, od dawna kojarzona jest z płodnością i życiem. W przypadku tego odkrycia ustalono, że mineralny tlenek żelaza został celowo nałożony na kość przed jej złożeniem w szybkie. To wskazuje na jej użycie w celach ceremonialnych. Symbol falliczny, jakim jest baculum, odgrywał istotną rolę w rzymskiej Brytanii. Psy łączono z ochroną, uzdrawianiem oraz obfitością, a także z boginiami matkami, takimi jak Epona, związaną z płodnością i życiem pozagrobowym.

Jednym z najbardziej zaskakujących aspektów znaleziska jest obecność szczątków noworodków i zwierząt okołoporodowych, w tym 14 źrebiąt. Taki odsetek śmierci noworodków trudno uznać za przypadkowy. Archeolodzy sugerują, że w miejscu tym mogły odbywać się ceremonie związane z płodnością lub ochroną życia.

Interpretacje naukowe

Według bioarcheolog Ellen Green, autorki badań opublikowanych w czasopiśmie Oxford Journal of Archaeology, baculum mogło być talizmanem ochronnym lub symbolem odradzającej się żywotności. Kość została celowo wybrana, a jej pomalowanie ochra mogło mieć znaczenie magiczne lub rytualne. Zielona fluorescencja rentgenowska ujawniła, że pigment był wcierany, co dodatkowo podkreśla znaczenie artefaktu w ceremoniale.

W rzymskiej Brytanii, gdzie religia i rytuały odgrywały kluczową rolę, takie artefakty jak pomalowane baculum mogły być używane do przyciągania łaski bogów lub ochrony przed złymi siłami. Symbolika czerwonawej ochry i falliczny kształt artefaktu mogły wspierać obrzędy związane z cyklem narodzin i śmierci.

Kontekst historyczny

Obrzędy płodności w rzymskiej Brytanii łączą się z wieloma bóstwami i symbolami. Czerwona ochra, często stosowana w malarstwie i rytuałach, symbolizowała krew życia i płodność. Psy z kolei stanowiły kluczowy element kultury rzymskiej, związany z opieką nad domem, lecznictwem i ochroną. Takie odkrycia pozwalają lepiej zrozumieć codzienne życie i duchowość rzymskich Brytów, ukazując ich świat jako pełen głębokiej symboliki i relacji z naturą.

źródło:

Czasopismo Archeologiczne Oxford https://doi.org/10.1111/ojoa.12317