Starożytny kamienny most w Jaskini Genovesa

Balearskie wyspy, w tym Majorka, od dawna fascynują archeologów i historyków ze względu na swoje unikalne położenie i zróżnicowaną historię. Ostatnie badania prowadzone przez interdyscyplinarny zespół badawczy, pod przewodnictwem profesora geologii Bogdana Onaca z Uniwersytetu Południowej Florydy, rzuciły nowe światło na początki osadnictwa ludzkiego w zachodniej części Morza Śródziemnego. Odkrycie podwodnego kamiennego mostu w Jaskini Genovesa na Majorce, datowanego na około 5600 lat temu, stanowi przełom w rekonstrukcji historii ludzkiej kolonizacji tego regionu.

Jaskinia Genovesa, zlokalizowana blisko wybrzeża Majorki, jest miejscem o niezwykłym znaczeniu zarówno geologicznym, jak i archeologicznym. Odkryty w niej kamienny most, zanurzony pod wodą, oferuje unikalne spojrzenie na życie pierwszych osadników Balearów. Most, o długości 7,7 metra, został odkryty w kontekście badań nad zmianami poziomu morza w okresie holocenu. Procesy geologiczne, które miały miejsce w tej epoce, były kluczowe dla zrozumienia, jak ludzie adaptowali się do dynamicznie zmieniającego się środowiska.

Formacje kalcytowe w jaskini, tworzące się w okresach wysokiego poziomu wody, stanowią cenny wskaźnik dla śledzenia historycznych zmian klimatycznych. Analiza tych warstw pozwoliła naukowcom na precyzyjne datowanie budowy mostu oraz rekonstrukcję warunków, w jakich przyszło żyć pierwszym osadnikom.

Dotychczasowe teorie dotyczące osadnictwa na Balearach opierały się na niepewnych i często niejednoznacznych dowodach archeologicznych. Wcześniejsze hipotezy sugerowały obecność człowieka na wyspach już 9000 lat temu, jednak brak solidnych materiałów do datowania radiowęglowego, takich jak kości i ceramika, rodził wątpliwości co do tych ustaleń.

Odkrycie kamiennego mostu w Jaskini Genovesa, datowanego na około 5600 lat temu, zmienia perspektywę na temat wczesnej kolonizacji regionu. W połączeniu z analizami węgla drzewnego, popiołu i kości znalezionych na wyspie, nowe badania pozwalają na rekonstrukcję osadnictwa ludzkiego na Balearach w okresie znacznie wcześniejszym niż dotychczas sądzono. W szczególności, most stanowi dowód na istnienie zaawansowanej infrastruktury, która umożliwiała osadnikom strategiczne wykorzystanie zasobów wodnych jaskini.

Budowa mostu w Jaskini Genovesa była bezpośrednio związana z gwałtownym wzrostem poziomu morza, który miał miejsce około 6000 lat temu. Wzrost ten został chwilowo zatrzymany, co pozwoliło na rozwój charakterystycznych formacji skalnych oraz umożliwiło budowę mostu. Badania wykazały, że most powstał w okresie stabilizacji poziomu morza, między 5964 a 5359 lat temu. Oznacza to, że most był kluczowym elementem adaptacyjnym, umożliwiającym przekroczenie jeziora w jaskini, które miało głębokość około 0,25 metra.

Obecność mostu, wraz z wybrukowaną kamieniem ścieżką prowadzącą do zbiornika wodnego, świadczy o wysokim poziomie organizacji społecznej i technologicznej pierwszych osadników. Byli oni w stanie nie tylko zbudować most, ale także strategicznie wykorzystać dostępne zasoby naturalne w celu przetrwania w nowym, trudnym środowisku.

Odkrycie mostu w Jaskini Genovesa nie tylko zmienia nasze spojrzenie na historię osadnictwa na Balearach, ale również ma szersze znaczenie dla zrozumienia wczesnej kolonizacji zachodniej części Morza Śródziemnego. Przez długi czas uważano, że osadnictwo w tym regionie było późniejsze w porównaniu do wschodnich obszarów Morza Śródziemnego, gdzie dowody na obecność człowieka są bardziej obfite i lepiej zachowane.

Most w Jaskini Genovesa wypełnia lukę chronologiczną między wschodnim a zachodnim basenem Morza Śródziemnego, sugerując, że osadnicy mogli migrować na zachód znacznie wcześniej, niż wcześniej przypuszczano. To odkrycie rzuca nowe światło na dynamikę migracji ludzkich w prehistorii oraz na rozwój technologii, które umożliwiały adaptację do zmieniających się warunków klimatycznych.

źródło:

Badania przeprowadzono we współpracy z Uniwersytetem Harvarda, Uniwersytetem Nowego Meksyku i Uniwersytetem Wysp Balearskich 

Artykuł opisujący odkrycia opublikowano dzisiaj w czasopiśmie Communications Earth & Environment 

DOI: 10.1038/s43247-024-01584-4