Poszukiwania.pl

Dziś 20 czerwca 2023 r., po raz drugi, będziemy obchodzić Narodowy Dzień Powstań Śląskich. Święto upamiętnia zryw narodowy – trzy powstania śląskie z lat 1919–1921 i jest hołdem złożonym jego bohaterskim uczestnikom. Święto jest obchodzone 20 czerwca – w rocznicę objęcia części Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą w 1922 r.

Plan uroczystości:

20 czerwca 2023 r.

9.00 – apel pamięci pod pomnikiem Powstańców Śląskich z udziałem władz wojewódzkich i samorządowych

10.30 – Msza św. w kościele pw. Podwyższenia Krzyża św. (ul. Piękna 8, Katowice) po której nastąpi uroczyste z poświęcenie tablicy upamiętniającej udział górali (Zakopiańczyków) w powstaniach śląskich. W uroczystościach weźmie udział dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach. 

12.00 – uroczystość odsłonięcia upamiętnienia powstańca śląskiego Ignacego Kaczmarka na terenie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 2 w Rudzie Śląskiej przy ul. Kaczmarka 9.
W uroczystości weźmie udział i wygłosi wykład dr Konrad Graczyk – Zastępca Dyrektora Biura Badań Historycznych IPN, a jednocześnie autor publikacji „Sprawa Ignacego Kaczmarka. Studium przypadku niemieckiego zabójstwa sądowego z 1944 r. oraz rozliczeń z okupacją niemiecką“.

18.00 – otwarcie wystawy przygotowanej przez katowicki IPN „Bramy do Polski” w parku św. Wawrzyńca w Rybniku – Boguszowicach. Obok wystawy stanie replika bramy powitalnej z 1922 r. 

24 czerwca 2023 r.

11.00 piknik rodzinny „Śląsk to wielka rzecz” w Mysłowicach w Parku Słupna, zorganizowany w związku z obchodami Narodowego Dnia Powstań Śląskich, połączony z pokazem sprzętu wojskowego, którego zwieńczeniem będzie widowisko multimedialno-historyczne. Od 11.00 do 17.00 katowicki oddział IPN zaprezentuje swoje przedsięwzięcia oscylujące wokół tematyki powstań śląskich i plebiscytu. Będzie można zobaczyć łącznie trzy wystawy:
– multimedialną „Wojciech Korfanty”,
– roll-upową „Robert Oszek (1896-1938)” oraz  
– zewnętrzną „Powstania Śląskie 1919–1921”.
Zaprezentowane zostaną ponadto wizualizacje wykorzystujące archiwalne fotografie z okresu powstań śląskich. W planie również gry edukacyjne dla młodszych i starszych.

***

„20 czerwca 1922 r. Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego wkroczyło na Górny Śląsk. Tego dnia oddziały kawalerii przeszły od strony Szopienic w kilkukilometrowej defiladzie do rynku w Katowicach. Na szopienickim moście łączącym obszar plebiscytowy z terytorium Polski symbolicznie zerwano łańcuch, a witający tam polskie wojsko ks. Jan Kapica powiedział: „Jesteśmy wolni! Oto ka jdany, które nas krępowały, już opadły. Za to niech będzie Bogu cześć i chwała”.   

W następnych dniach z udziałem tłumów Górnoślązaków odbywały się podobne uroczystości objęcia kolejnych miast i miejscowości: 23 czerwca – Królewskiej Huty (obecnie Chorzowa), 24 czerwca – części powiatów bytomskiego, tarnogórskiego, lublinieckiego i gliwickiego, 26 czerwca – Świętochłowic, 29 czerwca – Pszczyny i powiatu pszczyńskiego, wreszcie 4 lipca - Rybnika, powiatu rybnickiego i części powiatu raciborskiego. Nie byłoby tego szczęśliwego finału, gdyby nie było wcześniej powstań śląskich – w sierpniu 1919 r. i rok później – w sierpniu 1920 r. Nie byłoby tym bardziej, gdyby Ślązacy zrezygnowali ze swoich marzeń po niekorzystnym dla Polski wyniku plebiscytu w marcu 1921 r., gdyby nie chwycili za broń po raz trzeci w maju 1921 r. Dopiero wobec tej determinacji 20 października 1921 r. Rada Ambasadorów Mocarstw Sprzymierzonych ogłosiła decyzję o podziale spornego obszaru, ustalając granicę pomiędzy Niemcami a Polską. Zgodnie z tym rozstrzygnięciem Polska otrzymała 3214 km kw. (29 proc. obszaru plebiscytowego) zamieszkałych przez 996,5 tys. osób (46 proc. ogółu ludności). Nie byłoby w tej historii nic nadzwyczajnego w kontekście zmagań o kształt granic II Rzeczypospolitej w latach 1918–1921, gdyby nie jedna istotna: Górny Śląsk – jego część – wracał w granice Polski nie po 123 latach, ale po prawie 600. (…)”.   

Fragment Wstępu dr. Andrzeja Sznajdera, dyrektora Oddziału IPN w Katowicach do dodatku prasowego  z 2022 r. „Do Polski! 1922 – Przyłączenie części Górnego Śląska do II Rzeczypospolitej”