Pogańska przeszłość Niderlandów

W Hezingen, niewielkiej miejscowości położonej na wschodzie Holandii, archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia, które rzuca nowe światło na wczesnośredniowieczne praktyki religijne Europy Północnej. Podczas wykopalisk przeprowadzonych w latach 2020–2021 badacze natrafili na pozostałości sanktuarium używanego przez lokalne pogańskie elity w VII i VIII wieku. Znalezisko obejmuje ponad 200 artefaktów, w tym niezwykle cenne monety, określane jako "pieniądze diabła", które mogły być ofiarowywane w celach rytualnych.

Badania wykazały, że sanktuarium w Hezingen powstało na początku VII wieku i przez około stulecie służyło lokalnym społecznościom. Kluczowym elementem miejsca kultu był układ drewnianych słupów, ustawionych w zgodzie z cyklami słonecznymi – co wskazuje na możliwe wykorzystanie konstrukcji jako obserwatorium astronomicznego. Szczególnie intrygujące jest to, że niektóre z odnalezionych monet były ukryte w otworach po słupach, co sugeruje, że ofiary składano w określonych miejscach w obrębie świętej przestrzeni.

Wśród odkrytych artefaktów znajdują się liczne monety pochodzące z różnych regionów Europy, w tym złote tremisses bite przez Madelinusa – fryzyjskiego mincerza z Dorestad – oraz sceattas, wczesnośredniowieczne srebrne monety. Ich obecność wskazuje na istnienie rozległych sieci handlowych i kulturowych, których częścią było Hezingen. Określenie "pieniądze diabła" pochodzi z czasów chrystianizacji, gdy misjonarze określali w ten sposób monety ofiarowywane dawnym bogom.

Znaleziska z Hezingen są cennym świadectwem przełomu religijnego, jaki dokonywał się w VIII wieku w całej Europie. Misjonarze tacy jak Plechelmus i Lebuinus, działający w regionie, stopniowo wprowadzali chrześcijaństwo, wypierając dawne wierzenia. Wraz z ekspansją nowej wiary, miejsca kultu pogańskiego były niszczone lub porzucane, a w ich miejscu wznoszono kościoły. Odkrycie w Hezingen pomaga lepiej zrozumieć, jak przebiegał ten proces oraz jakie znaczenie miały lokalne elity w podtrzymywaniu dawnych tradycji.

Odkrycie miejsca kultu w Hezingen jest jednym z najważniejszych archeologicznych znalezisk w Holandii dotyczących pogańskich rytuałów. Jego badanie dostarcza unikalnej perspektywy na wczesnośredniowieczne społeczeństwa, ich wierzenia oraz sposoby interakcji z nadprzyrodzonością. Sanktuarium w Hezingen być może nie jest jedynym tego typu miejscem w Europie, ale dzięki odkrytym artefaktom stanowi jedno z najlepiej udokumentowanych.

źródło: 

De Kort, JW, Brinkkemper, O., Van Doesburg, J., Groenewoudt, B., Heeren, S., Kars, M., … Pol, A. (2024). Diobolgeldæ (Pieniądze diabła): wczesnośredniowieczne miejsce kultu w Hezingen w Holandii. Archeologia średniowieczna , 68 (2), 306–330. https://doi.org/10.1080/00766097.2024.2419198