Odkrycie cmentarza w dolinie Jezreel

Archeolodzy odnaleźli cmentarz pochodzący z wczesnej epoki żelaza w dolinie Jezreel w Izraelu, datowany na ponad 3000 lat temu, w czasach panowania biblijnego króla Dawida. To odkrycie, dokonane w pobliżu współczesnego miasta Afula, stanowi znaczący krok w poznawaniu historii tego regionu.

Cmentarz, odkryty w pobliżu Horvat Tevet, przeszedł szereg badań archeologicznych w latach 2011–2019. Jednak dopiero niedawno ujawniono, że co najmniej 25 grobów na terenie tego miejsca datuje się na okres Żelaza I, czyli XI–X wiek p.n.e.

Badania nad zawartością grobów rzuciły nowe światło na życie społeczne, gospodarcze i kulturowe społeczności zamieszkującej dolinę Jezreel od czasów upadku panowania egipskiego w Kanaanie do powstania wczesnego monarchicznego Izraela.

Warto zaznaczyć, że odkrycie to jest efektem badań prowadzonych od 2018 roku w ramach różnych projektów infrastrukturalnych. Prace wykopaliskowe były prowadzone przez Izraelski Instytut Archeologii oraz Instytut Archeologii Uniwersytetu w Tel Awiwie, a ich wyniki zostały opublikowane w American Journal of Archaeology.

Naukowcy z Uniwersytetu w Tel Awiwie oraz Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności, którzy analizowali znaleziska, zauważyli, że w niektórych grobach znajdowały się naczynia ceramiczne z resztkami wosku pszczeli. Istnieje hipoteza, że wosk ten mógł zostać stopiony i wylany na zwłoki, co było praktyką stosowaną w pewnych obrządkach pogrzebowych.

Podczas badań natrafiono także na szczątki szkieletu, który był odziany w lnianą tkaninę, prawdopodobnie pochodzącą z pobliskiego Beit She'an. Szkielet ten nosił również cztery bransoletki na kostkach. Analiza chemiczna materiału, z którego wykonane były te ozdoby, wykazała, że metal pochodził z kopalni miedzi Timna, leżącej na południu kraju, niedaleko Ejlatu.

Choć znaleziska te sugerują pewne kontakty handlowe, badacze podkreślają, że społeczność ta nie była zamożna. Na podstawie analizy grobów stwierdzono, że w miejscu tym żyła społeczność charakteryzująca się minimalną akumulacją bogactwa, ograniczonym podziałem społecznym i nielicznymi kontaktami handlowymi.

Lokalizacja cmentarza, z widokiem na starożytne szlaki handlowe prowadzące z doliny Beit She'an i Jezreel do Galilei, sugeruje, że pochowani tu ludzie mogli być mieszkańcami Horvat Tevet, zamieszkującymi te tereny w czasach, gdy wioska przechodziła z rąk Egipcjan w ręce Izraelitów. Jednakże nie jest jasne, czy byli to Hebrajczycy, czy też członkowie innych lokalnych plemion.

Odkrycie cmentarza w dolinie Jezreel otwiera nowe możliwości w badaniach nad historią tego obszaru. Archeolodzy wciąż zgłębiają tajemnice związane z tym miejscem, starając się odkryć więcej informacji o życiu i kulturze ludzi zamieszkujących te tereny ponad trzy tysiące lat temu.

fot. Joe Freeman, Wikipedia; Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 2.5.