Akcja odbicia więźniów w Celestynowie

W nocy z 19 na 20 maja 1943 roku, w małym miasteczku Celestynów, niedaleko Warszawy, doszło do jednej z odważniejszych operacji polskiego podziemia – odbicia 49 więźniów z niemieckiego pociągu. Ta epicka akcja, przeprowadzona przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów, stanowiła wyjątkowy przejaw bohaterstwa i determinacji, której znaczenie rozbrzmiewało szeroko, zarówno wśród polskich partyzantów, jak i w społeczeństwie.

Historia tej operacji sięga wiosny 1943 roku, kiedy to dowództwo Armii Krajowej otrzymało informację o transportach więźniów z obozu koncentracyjnego KL Lublin (Majdanek) do obozu zagłady Auschwitz, które przejeżdżały przez Warszawę. Idea odbicia więźniów narodziła się w oparciu o te doniesienia. Po gruntownym rozpoznaniu terenu przez pchor. Jerzego Zymsa "Wolskiego", wytypowano stację kolejową w Celestynowie jako miejsce akcji. To nieduże miasteczko, położone 32 km na południowy wschód od stolicy, było dogodnym celem ze względu na dogodny dojazd i zalesiony teren.

Szczegółowe plany akcji uwzględniały różne aspekty, w tym strukturę pociągu i rozlokowanie niemieckich sił. Niemiecki wagon policyjny, w którym przewożono więźniów, został opisany przez Aleksandra Kamińskiego w "Kamieniach na szaniec" jako opancerzony i mocno zabezpieczony. Jednak to nie zniechęciło polskich bojowców, którzy odważnie przystąpili do akcji.

Oddział dyspozycyjny Kedywu Komendy Głównej AK "Motor 30", złożony głównie z harcerzy Grup Szturmowych Szarych Szeregów, został zadysponowany do wykonania zadania. Dowódcą był kpt. Mieczysław Kurkowski "Mietek", a jego zastępcą pchor. Zawadzki "Zośka". Akcja została podzielona na kilka sekcji, odpowiedzialnych za różne elementy operacji.

Samo wykonanie akcji wymagało skoordynowanego działania, od opanowania stacji i zablokowania lokomotywy, po atak na wagon więzienny i zniszczenie urządzeń telekomunikacyjnych. Mimo intensywnej wymiany ognia, polscy bojownicy nie zawahali się ani na chwilę, wykazując ogromną odwagę i determinację.

Wynikiem tej akcji było uwolnienie 49 więźniów, głównie z terenu Lubelszczyzny, reprezentujących różne grupy społeczne i zawodowe. Więźniowie ci, uwolnieni spod jarzma okupanta, mieli szansę na odzyskanie wolności, choć wielu z nich, zdekonspirowanych przez gestapo, musiało szukać schronienia poza Lubelszczyzną.

Akcja w Celestynowie, choć nieco zapomniana w powszechnej świadomości, miała ogromne znaczenie zarówno dla polskiego podziemia, jak i dla samego społeczeństwa. Pokazała ona, że polscy partyzanci nie zostawiają swoich rodaków na pastwę okupanta i są gotowi ryzykować życie, by ratować innych.

Historia odbicia więźniów w Celestynowie pozostaje jednym z najjaśniejszych przykładów bohaterstwa i odwagi polskich bojowników w czasie II wojny światowej. Dzięki determinacji i poświęceniu harcerzy Szarych Szeregów, 49 osób odzyskało wolność w nocy z 19 na 20 maja 1943 roku. Ich historia pozostaje niezatarta w pamięci narodowej, stanowiąc niezwykły przykład patriotyzmu i solidarności w obliczu największego zagrożenia.

fot. Ccicelestynow; Wikipedia; Creative Commons Attribution-Share Alike Attribution-Share Alike 4.0 International, 3.0 Unported, 2.5 Generic, 2.0 Generic and 1.0 Generic license.

na podstawie: Dzieje.pl